Sempozyumun Amacı

Nakşibendîliğin XIX. yüzyılın başlarından itibaren İslâm dünyasında etkili hâle gelen Hâlidî kolu, Osmanlı’nın son döneminden günümüze uzanan süreçte dinî, ilmî ve toplumsal hayat üzerinde önemli izler bırakmıştır. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî (ö. 1242/1827) ve halifeleri vasıtasıyla geniş bir coğrafyaya yayılan Hâlidîlik; başta İstanbul ve Anadolu olmak üzere Irak, Suriye ve çevre bölgelerde farklı ilmî ve toplumsal çevrelerle ilişki kurmuş, zaman içerisinde geniş bir etki alanına sahip olmuştur. Bu yönüyle Hâlidîlik, yalnızca tasavvuf tarihi açısından değil, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e dinî düşünce, ilmî gelenek, toplumsal yapı ve kültürel değişimin anlaşılması bakımından da önem taşımaktadır.

“Osmanlı’dan Günümüze Hâlidîlik: Tarih, Toplum ve Kültür” başlıklı sempozyum, Hâlidîliğin Osmanlı’dan Türkiye Cumhuriyeti’ne uzanan tarihsel serüvenini farklı boyutlarıyla ele almayı amaçlamaktadır. Sempozyumun temel hedefi; Hâlidîliğin Osmanlı dönemindeki teşekkül ve yayılma süreçlerini, temsilcilerini, ilmî ve tasavvufî birikimini, toplumsal ilişkilerini ve kurumsal yapılarını ortaya koymak; Cumhuriyet döneminde değişen siyasî, toplumsal ve kültürel şartlar içerisinde geçirdiği dönüşümü ve günümüze uzanan etkilerini incelemektir.

Hâlidîlik üzerine bugüne kadar şeyhler, tekkeler, silsileler, eserler, bölgesel yapılanmalar ve çeşitli tarihsel hadiseler çerçevesinde önemli çalışmalar yapılmıştır. Bununla birlikte Hâlidîliğin Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan tarihsel süreklilik içerisinde; tarihî, tasavvufî, ilmî, toplumsal ve kültürel boyutlarını bir arada değerlendiren çalışmaların geliştirilmesine ihtiyaç bulunmaktadır. Bu sempozyum, farklı disiplinlerde yürütülen araştırmaları ortak bir akademik zeminde buluşturarak Hâlidîliğin tarihsel gelişimine ve geçirdiği dönüşümlere ilişkin daha bütüncül bir perspektif oluşturmayı hedeflemektedir.

Bu doğrultuda Hâlidîliğin Osmanlı coğrafyasındaki yayılışı ve farklı bölgelerde kazandığı görünümler; Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ve halifeleri etrafında şekillenen irşad ağları; Hâlidî şeyhleri, tekkeleri ve ilmî çevreleri; tarikatın medrese, ulema ve diğer dinî yapılarla ilişkileri; Hâlidî geleneğin ortaya koyduğu eserler ve düşünce birikimi; toplumsal ve siyasî gelişmeler karşısındaki konumu; Cumhuriyet döneminde tekke ve zaviyelerin kapatılmasının ardından geçirdiği yapısal dönüşüm; dinî otoritenin ve tasavvufî bilginin yeni aktarım biçimleri ile Hâlidîliğin günümüz Türkiye’sindeki yansımaları sempozyumun ilgi alanları arasında yer almaktadır.

İstanbul Medeniyet Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirilecek sempozyumun; tarih, tasavvuf, ilahiyat, sosyoloji ve ilgili diğer disiplinlerde çalışan araştırmacıları bir araya getirerek mevcut literatürün değerlendirilmesine, yeni kaynak ve araştırma alanlarının gündeme taşınmasına ve Hâlidîlik çalışmalarına disiplinlerarası bir perspektif kazandırılmasına katkı sağlaması beklenmektedir. Bu çerçevede sempozyumun, Osmanlı’dan günümüze Hâlidîliğin tarih, toplum ve kültür eksenindeki serüvenine ilişkin kapsamlı ve çok boyutlu bir akademik tartışma zemini oluşturması amaçlanmaktadır.

Sempozyumla İlgili Önemli Tarihler

• Özet Son Gönderim Tarihi: 20 Eylül 2026
• Kabul Edilen Bildirilerin İlanı: 30 Eylül 2026
• Tebliğ Gönderim Tarihi: 30 Ekim 2026
• Sempozyum Programının İlanı: 5 Kasım 2026
• Sempozyum Tarihi: 15 Kasım 2026

Sempozyum Dili: Türkçe, Arapça, İngilizce

Özet Kelime Sınırı: 250 kelime (Bildiri özetini, halidiliksempozyumu@medeniyet.edu.tr e-posta adresimize gönderiniz lütfen.)

Kurullar

Düzenleme Kurulu

• Prof. Dr. Mahmut AY - Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
• Doç. Dr. Ahmet GÖKDEMİR - İstanbul Üniversitesi
• Dr. Öğr. Üyesi Mustafa İsmail BAĞDATLI - İstanbul Üniversitesi
• Öğr. Gör. Dr. Hüseyin AY - İstanbul Üniversitesi

Danışma Kurulu

• Prof. Dr. Ahmet Murat ÖZEL - Medeniyet Üniversitesi
• Prof. Dr. Nurullah KOLTAŞ - Medeniyet Üniversitesi
• Prof. Dr. Muhammed Veysel AKKAYA - Medeniyet Üniversitesi

Bilim Kurulu

• Prof. Dr. Abdülcebbar Kavak - Karabük Üniversitesi
• Prof. Dr. Ergün Yıldırım - Yalova Üniversitesi
• Prof. Dr. Halil İbrahim Şimşek - Hitit Üniversitesi
• Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz - İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
• Prof. Dr. Hür Mahmut Yücer - Sağlık Bilimleri Üniversitesi
• Prof. Dr. İbrahim Baz - Şırnak Üniversitesi
• Prof. Dr. İrfan Gündüz - İbn Haldun Üniversitesi
• Prof. Dr. Kadir Özköse - Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
• Prof. Dr. Mahmut Erol Kılıç - IRCICA
• Prof. Dr. Mehmet Ali Büyükkara - Marmara Üniversitesi
• Prof. Dr. Mehmet Saki Çakır - Uşak Üniversitesi
• Prof. Dr. Necdet Tosun - Marmara Üniversitesi
• Prof. Dr. Süleyman Derin - Marmara Üniversitesi

Sekreterya

• Öğr. Gör. Dr. Hüseyin AY

Sempozyum Konu Başlıkları

• Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî, Hâlidîlik ve Osmanlı Devleti ile İlişkiler
• Osmanlı Ulema Zümresi ve Hâlidîlik
• Osmanlı İstanbul’una Hâlidîliğin Girişi ve Yayılışı
• Osmanlı Coğrafyasının Farklı Bölgelerinde Hâlidîlik: Balkanlar, Orta Doğu ve diğer bölgeler
• Hâlidî Dergâhları
• Hâlidî Âdâb, Usûl ve Menâkıb Literatürü
• Süreli Yayınlarda Hâlidîlik
• Hâlidîlik ve Diğer Tarikatlar
• Modernleşme Karşısında Hâlidîlik
• Hâlidîlik ve Selefîlik
• Osmanlı Toplumunda Hâlidîliğin Kültürel Etkileri
• Hâlidî Dergâhlarının Medreselerle Münasebeti
• Hâlidîlik ve Siyaset: Hâlidîlerin Osmanlı Devleti ile İlişkileri
• Batı Sömürgeciliği Karşısında Hâlidîlerin Tutumu
• Osmanlı Sarayında Hâlidîlik ve Hâlidîliğe İntisap Eden Saray Mensupları
• Meclis-i Meşâyıh Defterlerinde Hâlidîlik
• Türkiye’de Hâlidîliğin Dini ve Toplumsal Etkileri
• Türkiye’de Hâlidî Literatürü
• Osmanlı Sonrasında Balkanlarda Hâlidîlik
• Halidiliğin Diğer Sufi Tarikatlarla İlişkisi
• Hâlidîliğin Türkiye’nin Birlik ve Beraberliğine Katkısı
• Hâlidîliğin Türkiye’de En Yaygın Tarikat Haline Gelmesinin Sebepleri

Sempozyum kapsamında sunulan bildirilerin gerekli akademik ve bilimsel şartları taşıması hâlinde, tam metinleri editörlü bir kitapta kitap bölümü olarak bir araya getirilerek 2027 yılı içerisinde uluslararası nitelikte bir yayınevi tarafından yayımlanacaktır.